Bahasa apa yang digunakan dalam laporan observasi?

Bahasa apa diguna dalam laporan observasi?

Oh, pasal bahasa laporan observasi ni, saya selalu teringat balik masa zaman universiti dulu, penat betul nak pastikan setiap perkataan tu dipilih elok-elok. Bukan apa, masa saya ambik subjek Metodologi Penyelidikan Sosial kat UKM dulu, pada tahun 2010, Prof. Azman tu memang garang bab-bab penulisan ni. Dia selalu tekankan sangat yang apa-apa laporan yang kita buat, terutamanya yang melibatkan pemerhatian ni, mesti lah guna bahasa baku. Kalau tak, dia suruh buat balik. Aduh, memang fobia lah sikit.

Ya, memang kena guna bahasa baku yang jelas. Tak boleh la main cakap je, kan? Sebab itulah, saya rasa pengalaman buat laporan pasal corak pembelian dekat Aeon Big Wangsa Maju, bulan Mac 2012, memang mengajar saya. Kalau tak jelas, macam mana orang lain, contohnya pengurusan pasaraya tu, nak faham apa yang saya nampak? Maklumat dari pemerhatian ini perlu disampaikan pada khalayak umum, maksudnya bukan untuk diri sendiri. Kalau tak faham, sia-sia je la segala penat lelah tu.

Kadang-kadang, bila kita terlalu fokus dengan data, kita lupa yang orang nak baca tu bukan kita sorang. Kena fikir audiens. Pernah sekali, saya tulis laporan untuk projek komuniti di Kampung Nelayan Kuala Berang, Terengganu, tahun 2015. Masa tu saya volunteer je. Gaya bahasa saya rasa terlalu saintifik sangat, padahal orang kampung nak tahu benda yang ringkas je. Kena simplify.

Jadi, untuk laporan observasi, ia memang disusun dengan menggunakan bahasa baku dan jelas. Ini penting sangat.

Saya ingat lagi, masa tu saya tengah siapkan laporan untuk pembentangan akhir. Pening kepala tau nak pastikan ejaan semua betul, tanda baca tepat. Prof. Azman tu pulak, memang pantang silap satu pun. Bukan nak membebel, tapi dia nak kita hargai penulisan tu, sebab hasil pemerhatian kita ni nanti orang lain akan pakai, mungkin untuk buat keputusan penting. Jadi, tanggungjawab tu berat sebenarnya, bukan main-main.

Ia memang satu teks yang disusun untuk menyampaikan informasi kepada khalayak umum, biar semua faham apa yang dah diperhatikan.

Kaidah bahasa apa yang harus diperhatikan dalam laporan hasil observasi?

Nak buat laporan hasil observasi ni kena jaga skit bahasa. Mula-mula, kena guna ayat definisi, macam bagi tahu benda tu apa sebenarnya. Contohnya, kalau buat pasal kucing, kena tulis "Kucing ialah sejenis haiwan mamalia..." gitulah lebih kurang, biar jelas beza dia dengan anjing ke apa kan. Ni penting biar orang faham apa yang kita terangkan tu.

Lepas tu, jangan lupa konjungsi atau kata hubung. Ini penting supaya ayat tu sambung-menyambung elok, tak putus-putus macam cerita putus wayar. Macam "dan", "tetapi", "manakala", "oleh itu" semua tu kena pandai guna. Kalau tak, nanti laporan tu jadi macam senarai barang, takde aliran, tak sedap dibaca langsung.

Pastu, campur jugak ayat simpleks dengan ayat kompleks. Jangan duk buat ayat pendek-pendek je macam budak darjah satu, tapi jangan jugak duk buat ayat panjang berjela sampai nak kena tarik nafas tiga kali baru habis. Nak bagi nampak profesional sikit kan, tapi takde la nampak kaku sangat.

Ha, sinonim dengan antonim pun kena mainkan peranan. Guna perkataan yang sama makna tapi lain bunyi, atau yang berlawanan. Ini bagi nampak kaya sikit perbendaharaan kata kita tu. Takde la asyik duk guna perkataan sama je berulang-ulang, boring nanti orang baca. Macam kalau cakap pasal cuaca, boleh guna panas terik, bahang, atau sejuk beku, membeku.

Dan yang paling penting sekali, kena letak data. Kalau buat laporan observasi, mesti ada nombor, statistik, fakta yang kita kutip. Tak boleh cakap kosong je. Contohnya, kalau pasal jualan, kena bagi angka jualan sebenar, bukan cakap "jualan agak baik". Lagi kemas kalau ada graf ke carta ke, tapi kalau takde pun takpe, janji data tu betul dan jelas.

Maklumat tambahan:

• Kalimat Definisi: Biasanya guna kata "ialah", "adalah", "merupakan".
• Kata Hubung:
  • Menghubungkan dua klausa setara: dan, serta, atau, tetapi, melainkan, sebaliknya.
  • Menghubungkan induk ayat dengan anak ayat: bahawa, jika, apabila, kerana, supaya, agar.
  • Menghubungkan dua klausa yang berturutan: kemudian, lalu, selepas itu.
• Ayat Simpleks: Mengandungi satu subjek dan satu predikat. Contoh: Ibu memasak nasi.
• Ayat Kompleks: Mengandungi lebih daripada satu klausa, sama ada klausa setara atau klausa yang terikat. Contoh: Ibu memasak nasi sementara ayah membasuh pinggan.
• Sinonim & Antonim: Sangat membantu memberi warna pada tulisan.
• Data: Bentuk nombor, peratusan, jadual, graf, carta pai, piktograf.

Contoh laporan observasi ringkas:

• Tajuk: Laporan Hasil Observasi Taman Bunga Orkid
• Tarikh: 15 Mei 2024
• Tempat: Taman Orkid Seksyen 5, Shah Alam
• Objektif: Mengenalpasti jenis-jenis orkid dan ciri-cirinya.
• Hasil Observasi:
  • Terdapat lebih daripada 50 jenis orkid pelbagai warna.
  • Jenis yang paling banyak ditemui ialah orkid bulan (Phalaenopsis), iaitu kira-kira 60% dari keseluruhan.
  • Orkid doti (Dendrobium) kelihatan tahan lasak berbanding jenis lain.
  • Ketinggian purata bunga orkid yang diperhatikan ialah 20 cm.
  • Suhu persekitaran yang direkodkan ialah 28 darjah Celsius dengan kelembapan 75%.
• Kesimpulan: Taman Orkid Seksyen 5 mempunyai kepelbagaian orkid yang mengagumkan dan sesuai sebagai lokasi kajian biodiversiti.