Apa saja instrumen kebijakan moneter dan fiskal?

Instrumen Dasar Monetari dan Fiskal: Cukai 24%

Kefahaman mengenai instrumen dasar monetari dan fiskal amat penting bagi mengelakkan kerugian pelaburan dan memastikan kelangsungan perniagaan. Pengurusan dasar yang salah mendedahkan syarikat kepada bebanan kewangan luar jangka dan gangguan aliran tunai. Ketahui fungsi pengurusan cukai serta agihan perbelanjaan negara untuk melindungi aset kewangan.

Memahami Instrumen Dasar Monetari dan Fiskal: Mengapa Ia Penting?

Instrumen dasar monetari dan fiskal merangkumi alat kawalan bekalan wang serta perbelanjaan negara bagi tujuan menstabilkan ekonomi secara menyeluruh. Dasar monetari dikawal oleh bank pusat melalui pelarasan kadar faedah dan rizab, manakala perbezaan dasar fiskal dan dasar monetari dikendalikan oleh kerajaan melalui kutipan cukai dan perbelanjaan awam untuk memacu pertumbuhan atau mengawal inflasi.

Bayangkan ekonomi sebuah negara seperti sebuah kereta yang sedang bergerak laju di lebuh raya. Jika kereta bergerak terlalu laju (inflasi tinggi), kita perlukan brek. Jika kereta bergerak terlalu perlahan (kemelesetan), kita perlukan pedal gas. instrumen dasar monetari dan fiskal inilah yang menjadi pedal gas dan brek tersebut. Namun, ramai yang keliru tentang siapa yang memegang pedal yang mana. Menariknya, terdapat satu instrumen tersembunyi yang jarang dibincangkan oleh orang awam tetapi memberi kesan paling besar kepada baki akaun bank anda setiap bulan - saya akan mendedahkannya dalam bahagian mengenai kadar faedah di bawah.

Nasihat saya, jangan biarkan istilah teknikal ini menakutkan anda. Memahami bagaimana alat ini berfungsi bukan sekadar untuk lulus peperiksaan ekonomi, tetapi untuk memahami mengapa harga barang naik atau mengapa ansuran rumah anda tiba-tiba berubah. Saya sendiri pernah terduduk apabila ansuran pinjaman meningkat secara mendadak beberapa tahun lalu hanya kerana perubahan kecil dalam instrumen ini.

Instrumen Dasar Monetari: Alat Kawalan Bank Pusat

Dasar monetari memfokuskan kepada pengurusan bekalan wang dan kadar faedah untuk mencapai kestabilan harga dan pertumbuhan ekonomi yang mampan. Di Malaysia, instrumen dasar monetari bank pusat menggunakan instrumen ini untuk memastikan nilai mata wang stabil dan inflasi berada pada tahap yang terkawal, biasanya dalam julat 2 hingga 3 peratus setahun.

Kadar Polisi Semalaman (OPR)

Kadar Polisi Semalaman atau OPR adalah instrumen yang paling kerap didengar oleh rakyat marhaen. Ia merupakan kadar faedah yang ditetapkan oleh bank pusat untuk bank-bank perdagangan meminjam dana antara satu sama lain. Apabila OPR dinaikkan, kos pinjaman bagi bank meningkat, dan kos ini biasanya dipindahkan kepada pengguna dalam bentuk kadar faedah dan operasi pasaran terbuka yang lebih tinggi.

Pada tahun 2026, kadar OPR di Malaysia kekal stabil pada tahap 2.75 peratus selepas beberapa siri pelarasan ^[1] untuk mengimbangi tekanan inflasi global. Peningkatan 0.25 peratus dalam OPR secara teorinya boleh menambah beban ansuran bulanan rumah sebanyak 50 hingga 100 ringgit bagi pinjaman berjumlah 500,000 ringgit. Inilah instrumen yang saya sebutkan tadi - yang paling memberi kesan langsung kepada dompet anda. Saya masih ingat perasaan panik apabila surat daripada bank sampai di peti surat memaklumkan kenaikan ansuran. Ia terasa seperti satu tamparan realiti ekonomi.

Keperluan Rizab Berkanun (SRR)

SRR adalah peraturan yang mewajibkan bank perdagangan menyimpan peratusan tertentu daripada deposit mereka di bank pusat tanpa sebarang faedah. apakah instrumen dasar monetari ini digunakan untuk menguruskan kecairan dalam sistem perbankan. Jika bank pusat ingin mengurangkan bekalan wang dalam pasaran (untuk mengekang inflasi), mereka akan menaikkan kadar SRR.

Kadar SRR di Malaysia buat masa ini berada pada paras 1.00 peratus, ^[2] yang dianggap sebagai tahap neutral untuk menyokong aktiviti pemberian pinjaman oleh bank. Penurunan kadar ini sebanyak 50 mata asas boleh melepaskan berbilion ringgit kecairan ke dalam sistem perbankan hampir serta-merta. Ia adalah alat yang sangat berkuasa tetapi jarang diperhatikan oleh media arus perdana berbanding OPR.

Instrumen Dasar Fiskal: Kuasa di Tangan Kerajaan

Dasar fiskal melibatkan penggunaan perbelanjaan kerajaan dan sistem percukaian untuk mempengaruhi permintaan agregat dalam ekonomi. Berbeza dengan dasar monetari yang mengawal bekalan wang, dasar fiskal mengawal bagaimana wang tersebut diagihkan dan dikumpulkan kembali ke dalam tabung negara.

Sistem Percukaian (Langsung dan Tak Langsung)

Cukai adalah instrumen utama kerajaan untuk menjana hasil dan mengawal kuasa beli rakyat. Dengan menaikkan cukai pendapatan individu, kerajaan mengurangkan pendapatan boleh guna rakyat, yang seterusnya mengurangkan perbelanjaan dan membantu menurunkan suhu ekonomi yang terlalu panas.

Data terkini menunjukkan cukai korporat di Malaysia kekal kompetitif pada kadar 24 peratus,^[3] manakala struktur cukai progresif untuk individu memastikan golongan berpendapatan rendah tidak terbeban. Kerajaan juga menguruskan dasar cukai dan perbelanjaan kerajaan seperti SST yang menyumbang sekitar 15 peratus daripada jumlah hasil negara. Kadang-kadang, perubahan cukai kecil sebanyak 1 atau 2 peratus pada barangan mewah sudah cukup untuk mengubah corak pelaburan syarikat besar.

Perbelanjaan Kerajaan (Operasi dan Pembangunan)

Apabila ekonomi lembap, kerajaan biasanya akan meningkatkan perbelanjaan untuk projek infrastruktur seperti pembinaan lebuh raya, sekolah, atau pengangkutan awam. Ini bukan sahaja mewujudkan peluang pekerjaan tetapi juga memberi kesan pengganda (multiplier effect) kepada sektor-sektor berkaitan.

Peruntukan belanjawan negara bagi tahun 2026 mencatatkan jumlah melebihi 390 bilion ringgit,^[4] dengan fokus utama kepada pendigitalan dan ekonomi hijau. Daripada jumlah ini, kira-kira 25 peratus diperuntukkan khusus untuk perbelanjaan pembangunan. Melabur dalam pembangunan jangka panjang biasanya memberikan pulangan dalam bentuk pertumbuhan KDNK yang lebih stabil, walaupun ia sering menyebabkan defisit bajet dalam jangka pendek. Sukar untuk seimbangkan antara keperluan rakyat hari ini dan hutang negara masa depan. Betul, ia sangat mencabar.

Perbezaan Utama Antara Instrumen Monetari dan Fiskal

Dasar Monetari (Bank Pusat)

• Bank Pusat (contoh: Bank Negara Malaysia) yang bertindak secara bebas daripada campur tangan politik

• Kadar faedah (OPR), Keperluan Rizab (SRR), dan Operasi Pasaran Terbuka

• Impak terhadap pasaran kewangan sangat pantas, tetapi impak terhadap ekonomi sebenar mengambil masa 6 hingga 18 bulan

• Kestabilan harga (inflasi) dan nilai mata wang negara

Dasar Fiskal (Kerajaan)

• Kementerian Kewangan dan pihak kerajaan melalui kelulusan Parlimen

• Cukai pendapatan, cukai korporat, perbelanjaan awam, dan pemberian subsidi

• Proses kelulusan lebih lama (melalui bajet tahunan), tetapi impak perbelanjaan terus dirasai oleh sektor sasaran

• Pertumbuhan ekonomi, agihan pendapatan, dan pengurangan kadar pengangguran

Hanim dan Cabaran OPR di Kuala Lumpur

Hanim, seorang akauntan berusia 32 tahun di Kuala Lumpur, baru sahaja memiliki rumah pertamanya pada awal 2025. Beliau memperuntukkan bajet yang sangat ketat untuk ansuran bulanannya, namun beliau bimbang dengan khabar angin mengenai ketidakstabilan ekonomi global yang mungkin memberi kesan kepada OPR.

Apabila kadar faedah mula menunjukkan tanda akan dinaikkan, Hanim cuba mengabaikannya dan berharap bajet sedia ada mencukupi. Namun, apabila OPR akhirnya naik sebanyak 25 mata asas, ansuran bulanannya meningkat sebanyak 85 ringgit, menyebabkan aliran tunainya terganggu.

Hanim menyedari bahawa beliau tidak boleh hanya berharap. Beliau mula mempelajari tentang instrumen monetari dan menyedari bahawa kenaikan ini sebenarnya bertujuan untuk mengawal inflasi harga barang dapur yang juga sedang menghimpitnya. Beliau memutuskan untuk menyusun semula perbelanjaan gaya hidupnya.

Selepas 6 bulan, Hanim berjaya menyesuaikan bajetnya. Beliau mendapati walaupun ansuran rumah lebih tinggi, harga barang keperluan asas mula stabil (inflasi menurun ke 2.5 peratus), membuktikan bahawa instrumen 'pahit' tersebut sebenarnya membantu mengekalkan kuasa belinya dalam jangka panjang.

Maklumat ini disediakan untuk tujuan pendidikan kewangan am sahaja. Keputusan berkaitan pinjaman bank, pelaburan, atau perancangan cukai peribadi harus dibuat selepas berbincang dengan penasihat kewangan bertauliah atau pakar berkaitan. Keadaan ekonomi sentiasa berubah dan setiap individu mempunyai profil risiko yang berbeza.