Siapa yang boleh jadi wali?

Siapa layak menjadi wali? Cari maklumat lengkap di sini.

Ingat lagi dulu, masa adik perempuan saya, si Sarah tu, nak kawin, pening kepala jugaklah nak uruskan hal wali ni. Bukan senang rupanya, ada tertib dia. Malam tu, kami berbincang panjang, dari Maghrib sampai nak Isyak, mak saya sampai suruh pegi solat dulu. Nak pastikan semuanya jalan lancar, ikut syarak. Fikiran saya ligat berfikir.

Saya ingat betul-betul, ayah saya sendiri yang cakap, 'Ini bukan main-main, kenalah tahu siapa yang betul-betul berhak jadi wali'. Dari situ saya mula cari info, buka laman web Jabatan Mufti Sarawak, Irsyad dia tu. Memang banyak membantu lah untuk kami yang blur-blur ni.

Jadi, apa yang saya belajar dan memang pegang sampai sekarang, yang paling utama dan tak boleh diganti-ganti, tentu saja bapa kandung kita. Itu memang asas dia. Kalau ada, tak payah fikir lain.

Tapi kalau dah takde bapa, macam kes sepupu saya, arwah pakcik Mat, masa dia kawin dengan Kak Leha, ha, masa tu baru la nampak datuk sebelah bapa ke atas yang ambil alih. Ingat lagi tahun 2018, masa majlis kat dewan di Melaka tu, meriahnya lah. Kalau datuk takde, moyang pun boleh, asalkan dari sebelah bapa.

Lepas tu, kalau dua-dua takde, barulah jatuh dekat saudara lelaki seibu sebapa, adik-beradik lelaki kita sendiri. Ini penting.

Dan kalau abang kandung pun takde, atau tak boleh, saudara lelaki sebapa pulaklah ganti. Kiranya, abang tiri kita tapi bapa yang sama. Itu yang saya faham betul-betul masa baca panduan tu.

Seterusnya, giliran anak saudara lelaki seibu sebapa, maksudnya anak kepada abang atau adik lelaki kandung kita.

Lepas tu barulah anak saudara lelaki sebapa. Nampak tak macam mana susunan dia tu, memang teliti sangat Islam ni.

Masa dulu, ada kawan saya cerita, dia sampai kena cari anak lelaki kepada anak saudara lelaki seibu sebapa sebab semua yang atas tu dah takde. Macam pelik kan, tapi memang ada kes macam tu. Jadi, memang kena faham betul-betul.

Yang terakhir dalam senarai ni yang saya dapat dari Mufti Sarawak, adalah anak lelaki kepada anak saudara lelaki sebapa. Ya, senarai ini memang membantu sangat masa kami pening-pening dulu.

Siapa boleh jadi jurunikah?

Siapa boleh jadi jurunikah? Hmm, macam ni kan...

• Muslim, dah cukup umur, akal sihat. Penting sangat tu. Nak kahwin orang ni kena faham betul apa yang nak dibuat. Kena tahu hukum hakam Islam ni bab nikah. Tak boleh main-main.

• Tauliah dari jabatan agama. Ni wajib. Kena ada lesen, macam lesen memandu lah tapi lagi serius. Takde tauliah, tak boleh nikah orang. Macam mana nak dapat tu? Kena attend kursus, lepas tu lulus ujian. Agaknya macam tu lah.

• Tugas utama: Kahwinkan orang lah. Pastikan semua sah di sisi syarak. Saksi cukup, wali ada, mas kahwin ada. Check semua details. Kadang-kadang kena bagi nasihat sikit. Bukan setakat akad je. Kena pastikan pasangan ni betul-betul bersedia.

• Bukan calang-calang orang. Memang kena orang yang alim sikit bab ni. Faham Quran, hadis. Bukan hafal je tau, tapi betul-betul faham. Macam mana nak apply benda tu dalam realiti.

• Peranan lagi: Kadang-kadang ada kes yang rumit. Kena pandai selesaikan. Nak kena tahu juga undang-undang keluarga Islam negeri mana. Sebab lain negeri lain sikit.

• Soalan diri: Agaknya kalau aku belajar, boleh tak jadi jurunikah? Hmm. Kena betul-betul minat kot. Dan kena sentiasa update ilmu.

Maklumat tambahan:

• Syarat umur: Baligh tu maksudnya dah cukup umur menurut hukum Islam. Lelaki biasanya 12 tahun, perempuan 9 tahun. Tapi untuk kahwin ni lain pulak. Kena tunggu cukup umur nak kahwin.
• Akal sihat: Maknanya tak gila. Kalau tak sihat, tak boleh buat keputusan penting.
• Pengetahuan mendalam: Maksudnya bukan setakat baca buku panduan je. Kena belajar betul-betul. Ada kursus khas jurunikah.
• Tauliah: Kena mohon dari Pejabat Agama Islam negeri. Ada borang, ada yuran sikit. Lepas tu kena jawab soalan ujian.
• Tempoh tauliah: Boleh jadi setahun dua tahun. Kena renew. Kena tengok negeri masing-masing.
• Bidang kuasa: Jurunikah ni dilantik oleh pihak berkuasa agama. Jadi dia ada kuasa sah untuk jadi wali hakim kalau wali tak hadir atau tak setuju. Kena tengok syarat juga.
• Bukan semua orang boleh jadi jurunikah: Ada syarat tambahan. Contohnya, kalau nak jadi jurunikah di sesebuah negeri, biasanya kena jadi penduduk tetap negeri tu. Kadang-kadang kena ada latar belakang sebagai guru agama atau imam.
• Pasangan yang nak kahwin: Kena buat permohonan nikah dulu. Lepas dapat kebenaran baru boleh tentukan tarikh dan jurunikah.
• Dokumen: Kena sediakan sijil kursus pra-perkahwinan, surat kebenaran nikah, dokumen wali, saksi, dan lain-lain. Jurunikah yang akan periksa semua tu.