Apa tujuan bank yang terdapat di Indonesia?

Tujuan Bank di Indonesia: 30 Juta Pedagang QRIS dan Inklusi Kewangan

Memahami tujuan bank di Indonesia masa kini adalah penting kerana peranan bank telah beralih kepada pemudahcaraan digital untuk semua lapisan masyarakat. Perkembangan teknologi seperti pembayaran elektronik membuka peluang kepada golongan yang sebelum ini sukar mengakses perkhidmatan kewangan. Dengan mengetahui matlamat sebenar bank, anda dapat memanfaatkan sistem kewangan secara lebih adil dan mengelakkan ketinggalan dalam ekonomi digital.

Apa tujuan bank yang terdapat di Indonesia?

tujuan bank di Indonesia boleh dikaitkan dengan pelbagai faktor, namun secara asasnya ia berteraskan kepada satu matlamat besar: menyokong pembangunan nasional. Berdasarkan Undang-Undang Nomor 7 Tahun 1992, perbankan di Indonesia bertujuan untuk meningkatkan pemerataan, pertumbuhan ekonomi, dan kestabilan nasional demi kesejahteraan rakyat jelata. Sama ada ia sebuah bank pusat atau bank perdagangan, setiap institusi mempunyai peranan khusus dalam menggerakkan roda ekonomi negara.

Sering kali kita hanya melihat bank sebagai tempat menyimpan wang atau meminjam modal. Tetapi realitinya jauh lebih mendalam. Di Indonesia, sistem perbankan bertindak sebagai tulang belakang kepada kestabilan kewangan. Tanpa sistem perbankan yang kukuh, sesebuah negara akan sukar untuk mengawal inflasi atau membiayai projek-projek infrastruktur yang besar. Tetapi tunggu sebentar, sebelum kita pergi lebih jauh, ada satu perbezaan kritikal yang sering dikelirukan orang ramai - saya akan jelaskan perbezaan antara bank pusat dan bank umum dalam bahagian fungsi khusus di bawah.

Matlamat Utama Perbankan Nasional Menurut Undang-Undang

Secara perundangan, perbankan Indonesia mempunyai misi yang sangat spesifik. Ia bukan sekadar entiti perniagaan yang mencari keuntungan, tetapi merupakan alat strategik negara. Pada asasnya, tujuan perbankan nasional menurut undang-undang merangkumi tiga tunjang utama pembangunan nasional iaitu pemerataan ekonomi, pertumbuhan, dan kestabilan.

Pemerataan ekonomi bermaksud bank perlu memastikan akses kewangan sampai ke seluruh pelosok kepulauan, bukan hanya tertumpu di bandar-bandar besar seperti Jakarta atau Surabaya. Inilah sebabnya mengapa kita melihat perkembangan pesat agen perbankan di kawasan luar bandar. Pertumbuhan ekonomi pula dicapai melalui penyaluran kredit kepada sektor produktif. Statistik menunjukkan bahawa penyaluran kredit perbankan sering menyumbang kepada pertumbuhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) yang stabil, dengan kadar pertumbuhan kredit yang biasanya berada dalam julat 8-12% setahun ^[1] untuk mengekalkan momentum ekonomi.

Bank Sebagai Agen Kepercayaan (Agent of Trust)

Tujuan pertama bank adalah untuk menjadi tempat yang paling dipercayai oleh masyarakat. Perbankan berdiri di atas landasan kepercayaan. Jika masyarakat tidak percaya, mereka tidak akan menyimpan wang di bank. Apabila wang disimpan, bank mempunyai kecairan untuk membiayai perniagaan orang lain. Saya pernah berbual dengan seorang pemilik kedai runcit kecil di Bandung yang asalnya takut untuk menyimpan wang di bank kerana risau akan keselamatan. Selepas dia memahami sistem jaminan simpanan, barulah dia mula menggunakan akaun bank. Kepercayaan ini bukan sekadar perasaan, tetapi disokong oleh kawal selia yang ketat.

Bank Sebagai Agen Pembangunan (Agent of Development)

Tujuan bank di Indonesia juga adalah untuk menggerakkan pembangunan. Bank menyalurkan dana daripada pihak yang mempunyai lebihan wang kepada pihak yang memerlukan modal untuk mengembangkan perniagaan. Di Indonesia, sektor Mikro, Kecil, dan Sederhana (UMKM) mendapat perhatian khas. Sektor ini merupakan tulang belakang ekonomi, menyumbang kira-kira 61% kepada KDNK negara. Dengan menyalurkan kredit kepada UMKM, kepentingan bank dalam pembangunan ekonomi Indonesia terbukti dengan membantu mengurangkan kadar pengangguran dan meningkatkan taraf hidup rakyat.

Tujuan Khusus Bank Indonesia Sebagai Bank Sentral

Berbeza dengan bank umum, Bank Indonesia (BI) mempunyai satu tujuan tunggal yang sangat kritikal, iaitu tugas Bank Indonesia mencapai kestabilan rupiah dan memeliharanya secara konsisten. Kestabilan ini mempunyai dua aspek utama. Pertama, kestabilan nilai mata wang terhadap barangan dan perkhidmatan, yang diukur melalui kadar inflasi. Kedua, kestabilan terhadap mata wang asing, atau kadar pertukaran mata wang.

BI tidak memberikan pinjaman kepada individu seperti anda dan saya. Sebaliknya, mereka mengawal bekalan wang and menetapkan kadar faedah (BI Rate). Matlamatnya adalah untuk memastikan inflasi berada dalam sasaran yang ditetapkan, biasanya di sekitar 1.5% hingga 3.5% ^[3]. Perkara penting yang ramai orang terlepas pandang adalah BI juga bertanggungjawab menjaga kelancaran sistem pembayaran nasional. Bayangkan jika sistem pemindahan wang antara bank terhenti seketika; seluruh aktiviti ekonomi boleh lumpuh dalam masa beberapa jam sahaja. Pengalaman saya mengendalikan sistem integrasi pembayaran menunjukkan betapa rumitnya infrastruktur di sebalik tabir untuk memastikan transaksi anda berjaya dalam masa kurang dari satu saat.

Peranan Bank dalam Ekonomi Digital dan Inklusi Kewangan

Zaman telah berubah. Tujuan bank kini melampaui bangunan fizikal. Di Indonesia, matlamat bank masa kini adalah untuk mencapai inklusi kewangan yang menyeluruh. Mengikut data terkini, indeks inklusi kewangan di Indonesia telah melonjak dengan ketara, mencapai lebih daripada 75% pada tahun 2024.^[4] Ini merupakan peningkatan yang luar biasa berbanding satu dekad yang lalu.

Bank kini bertujuan untuk memudahkan rakyat melalui teknologi digital. Mobile banking dan QRIS (Quick Response Code Indonesian Standard) adalah contoh nyata bagaimana bank memudahkan transaksi harian. Penggunaan QRIS di Indonesia telah mencapai lebih daripada 30 juta pedagang (merchants),^[5] di mana sebahagian besarnya adalah pedagang mikro. Ini bukan sekadar tentang kecanggihan teknologi; ia adalah tentang membawa masyarakat yang dahulunya unbanked (tiada akaun bank) ke dalam sistem kewangan rasmi agar mereka boleh mendapat manfaat daripada perkhidmatan kewangan yang adil.

Perbezaan Tujuan Antara Jenis Bank di Indonesia

Bank Indonesia (Bank Pusat)

- Kerajaan dan institusi perbankan (bukan individu)

- Kestabilan nilai Rupiah dan kawalan inflasi secara nasional

- Mencetak wang dan menetapkan dasar monetari negara

Bank Umum (Konvensional & Syariah)

- Individu, syarikat swasta, dan badan usaha

- Menyediakan perkhidmatan kewangan dan menyalurkan kredit kepada masyarakat

- Menghimpun simpanan dan menguruskan pinjaman komersial

Bank Perekonomian Rakyat (BPR)

- Petani, pedagang pasar, dan usahawan kecil

- Melayani keperluan perbankan mikro dan kecil di kawasan tempatan

- Menyediakan simpanan dan pinjaman tanpa perkhidmatan trafik pembayaran (giro)

Transformasi Perniagaan Bakso Pak Husein di Yogyakarta

Pak Husein, seorang penjual bakso di Yogyakarta, selama bertahun-tahun hanya menyimpan wang tunai di bawah tilam kerana ragu-ragu dengan prosedur bank yang dianggapnya rumit dan mahal. Beliau menghadapi masalah apabila ingin membesarkan gerainya tetapi kekurangan modal tunai yang mencukupi.

Beliau cuba memohon pinjaman peribadi daripada rakan-rakan, tetapi gagal kerana jumlah yang diperlukan terlalu besar. Apabila akhirnya beliau memberanikan diri ke bank, permohonan awalnya ditolak kerana rekod kewangan yang tidak teratur dan tiada penyata akaun yang kukuh.

Seorang pegawai bank kemudian membimbingnya untuk membuka akaun simpanan perniagaan dan mula merekodkan jualan harian melalui aplikasi digital bank tersebut. Pak Husein menyedari bahawa bank bukan sekadar tempat meminjam, tetapi alat untuk mendisiplinkan pengurusan kewangannya.

Selepas 6 bulan menyimpan secara konsisten, beliau berjaya mendapat kemudahan Kredit Usaha Rakyat (KUR). Kini, gerai baksonya telah berkembang kepada 3 cawangan dan beliau menggunakan QRIS untuk 80% transaksi pelanggannya, menjadikannya lebih selamat dan efisien.